काठमाडौं। मानिसको सफलताको कथा प्रायः उसका उपलब्धिहरूबाट सुरु हुन्छ, तर वास्तविक इतिहास भने उसले पार गरेको संघर्षपूर्ण यात्रामा लुकेको हुन्छ। आज नेपाली संगीत क्षेत्रमा स्थापित नामका रूपमा परिचित पुर्ण सम्योगको जीवनयात्रा पनि संघर्ष, धैर्य, निरन्तर मेहनत र अटुट आत्मविश्वासले भरिएको प्रेरणादायी कथा हो।
संगीत संयोजक (Music Arranger), संगीतकार, गायक, निर्देशक तथा डिजिटल संगीत व्यवस्थापनमा सक्रिय पुर्ण सम्योगले हालसम्म २ हजार ५०० भन्दा बढी नेपाली गीतमा आफ्नो सिर्जनात्मक योगदान दिइसकेका छन्। तर यो उचाइमा पुग्न उनले पार गरेको यात्रा सहज थिएन। अभाव, अस्वीकार र निराशाबीच पनि उनले आफ्नो सपना कहिल्यै त्यागेनन्।
बाल्यकालदेखि नै संगीतप्रतिको गहिरो लगाव
दाङ जिल्लाको एक सामान्य परिवारमा जन्मिएका पुर्ण सम्योग सानैदेखि संगीतप्रति आकर्षित थिए। विद्यालयका सांस्कृतिक कार्यक्रम, गायन प्रतियोगिता तथा अन्य सिर्जनात्मक गतिविधिमा उनी सक्रिय रूपमा सहभागी हुन्थे। विभिन्न प्रतियोगितामा सफलता र सम्मान प्राप्त गरे पनि उनको मनमा एउटा ठूलो सपना थियो—संगीतकै माध्यमबाट आफ्नो परिचय स्थापित गर्ने।
पढाइमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका कारण उनी कम उमेरमै आफ्नै गाउँको विद्यालयमा शिक्षण पेसामा समेत आबद्ध भए। स्थिर भविष्यको सम्भावना हुँदाहुँदै पनि उनले आफ्नो मनको आवाज सुने र सुरक्षित करियरभन्दा संगीतको चुनौतीपूर्ण तर प्रिय यात्रा रोजे।
काठमाडौं प्रवेशसँगै सुरु भयो संघर्ष
संगीतमा केही गर्ने उद्देश्यका साथ काठमाडौं पुगेपछि उनको जीवनले नयाँ मोड लियो। सपना ठूलो थियो, तर आर्थिक अवस्था कमजोर। अवसरको खोजीमा काठमाडौंका गल्लीहरूमा भौतारिएका दिनहरू उनका लागि अत्यन्त कठिन बने।
बस्ने ठाउँको अभावमा उनले बालाजु क्षेत्रमा रहेको ह्युम पाइपभित्र समेत रात बिताउनुपरेको थियो। मजदुरी गरेर कमाएको पारिश्रमिक नपाएका दिनहरू पनि आए। कहिलेकाहीँ सामान्य खानाकै भरमा दिन कटाउनुपर्ने अवस्था पनि उनले भोगे।
तर यस्ता कठिन परिस्थितिले उनको संगीतप्रतिको मोह र आत्मविश्वासलाई कमजोर बनाउन सकेन।
जीवन धान्न उनले विभिन्न दोहोरी साँझमा गायक, वाद्यवादक तथा कार्यक्रम सञ्चालकका रूपमा काम गर्न थाले। त्यही क्रममा उनले जीवनका अनेक अनुभव र व्यवहारिक पाठ सिके।
अस्वीकारले थप्यो नयाँ हिम्मत
संगीत यात्राको प्रारम्भिक चरणमा उनले अपमान र अस्वीकार पनि सहनुपर्यो। एउटा दोहोरी साँझमा उनलाई “तपाईंबाट राम्रो काम हुँदैन” भन्ने आशयका साथ हटाइयो।
अर्को स्थानमा पुगेपछि पनि अवस्था फरक भएन। केही दिन काम गरेपछि त्यहाँबाट पनि उनलाई भनियो, “यो क्षेत्रमा भविष्य छैन, विदेश गएर काम गर्नु राम्रो हुन्छ।”
यी शब्दहरूले उनको क्षमतामाथि मात्र होइन, सपनामाथि पनि चोट पुर्याएका थिए। तर उनले त्यसलाई अन्त्यका रूपमा होइन, नयाँ सुरुवातका रूपमा लिए।
उनले मनमनै संकल्प गरे—एक दिन आफ्नै परिचय आफैं निर्माण गर्नेछु।
सानो कोठाबाट सुरु भएको ठूलो सपना
दोहोरी साँझबाट प्राप्त आम्दानी बचाउँदै उनले विस्तारै संगीतका लागि आवश्यक उपकरण जुटाउन थाले। एउटा कम्प्युटर, किबोर्ड र केही आवश्यक सामग्रीको सहायताले उनले एउटा सानो कोठालाई आफ्नै संगीत प्रयोगशालामा रूपान्तरण गरे।
त्यहाँ आधुनिक स्टुडियोको सुविधा थिएन, महँगा उपकरणको पहुँच पनि थिएन। तर सिक्ने उत्कट चाहना, अथक मेहनत र निरन्तर अभ्यास भने थियो।
दिनहरू बित्दै गए, रातहरू सिर्जनामा रूपान्तरित हुँदै गए। अरूका लागि विश्रामका रात उनका लागि नयाँ धुन र नयाँ सिर्जना खोज्ने समय बने।
त्यही सानो कोठाबाट उनले नेपाली संगीत क्षेत्रमा आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाउन थाले।
हजारौं गीतमा सिर्जनात्मक योगदान
समयसँगै संघर्षका दिनहरू सफलताका अध्यायमा परिणत भए।
आज पुर्ण सम्योग नेपाली संगीत क्षेत्रका परिचित संगीत संयोजकमध्ये एकका रूपमा स्थापित छन्। लोकदोहोरी, आधुनिक, भावगीतलगायत विभिन्न विधाका हजारौं गीतमा उनको सिर्जनात्मक योगदान रहेको छ।
संगीत संयोजनसँगै उनले गायन, संगीत सिर्जना, म्युजिक भिडियो निर्देशन तथा डिजिटल माध्यममार्फत नेपाली संगीतको प्रवर्द्धनमा पनि सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्दै आएका छन्।
धेरै स्थापित कलाकारसँग सहकार्य गरेका उनले नयाँ पुस्ताका कलाकारलाई समेत अवसर प्रदान गर्दै आएका छन्।
आफूले नपाएको अवसर अरूलाई दिने प्रयास
कुनै समय एउटा अवसरका लागि संघर्ष गरेका पुर्ण सम्योग आज अरूको सपना साकार पार्ने माध्यम बनेका छन्।
उनको स्टुडियोबाट धेरै नयाँ कलाकारले आफ्नो पहिलो व्यावसायिक सिर्जनाको यात्रा सुरु गरेका छन्। नयाँ प्रतिभालाई अघि बढाउन उनी निरन्तर प्रयासरत छन्।
उनको विश्वास छ—प्रतिभाले अवसर पाएमा त्यसले नेपाली संगीत क्षेत्रमा नयाँ इतिहास सिर्जना गर्न सक्छ।
संघर्षबाट जन्मिएको सफलता
पुर्ण सम्योगको जीवनले परिस्थितिले मानिसलाई रोक्न खोजे पनि दृढ इच्छाशक्ति, निरन्तर मेहनत र आत्मविश्वासलाई पराजित गर्न नसक्ने सन्देश दिन्छ।
कुनै समय ह्युम पाइपभित्र रात बिताएका उनी आज आफ्नै सिर्जनामार्फत हजारौं श्रोताको मन जित्न सफल भएका छन्। कुनै समय अवसरको खोजीमा अरूका ढोका ढकढक्याउने उनी आज आफ्नै स्थानबाट नयाँ प्रतिभाको भविष्य निर्माण गरिरहेका छन्।
उनको यात्रा केवल एक कलाकारको सफलताको कथा मात्र होइन, धैर्य, समर्पण र अथक परिश्रमको जीवन्त उदाहरण पनि हो।
आज नेपाली संगीतका असंख्य धुनमा पुर्ण सम्योगको सिर्जनात्मक छाप प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा सुनिन्छ। पर्दाअघि कम देखिए पनि पर्दापछाडि बसेर नेपाली संगीतलाई समृद्ध बनाउन उनले पुर्याएको योगदान उल्लेखनीय छ।
संघर्षलाई कमजोरी नभई आफ्नो शक्ति बनाएका पुर्ण सम्योगको जीवनयात्रा आगामी पुस्ताका लागि प्रेरणाको एउटा जीवन्त उदाहरण बनेको छ।
प्रकाशित मिति : २०८३ असार ३२ गते बिहिवार
